Toygarları Tanıyalım!

Eski yazılarımdan.

Hemen hepsi boz renklere bürünmüş genelde kurak iklimleri ve yerde yaşamaya adapte olmuş bir ötücü ailesidir. 8 değişik türü ülkemizde düzenli olarak görülür ve ürer. Ülkemizde görülen türlerin en irisi boğmaklı toygar iken en ufakları çorak toygarıdır.

Tarlakuşu Alauda arvensis

Genel:  18 – 19cm. Karadeniz ormanları ve Ege ve Akdeniz kuru bölgeleri dışında tüm yurtta ürer. Kışın kalabalık gruplar oluşturur ve oldukça yaygındır. Avrupadaki durumun tersine ülkemizde tarlalarda üremeyi tercih etmez (ege bölgesindeki bazı istisnalar dışında). Bunun yerine tepelik ve eğimli bölgelerdeki çayırlarda üremeyi tercih eder.

Uçarken:

–        kanadın arka kısmında beyaz bir bant  vardır (tepeli ve ormandan ayırmanın yöntemi).

–        Kuyruk kenarındaki tüyler beyazdır,

–        Uzaktan görüldüğünde altı açık renklidir parlar,

–        Kışın kalabalık gruplar yaparlar,

–        Uçarken genelde gürültüdürler ve tipik bir uçuş sesi çıkarırlar,

–        Üreme ötüşü havada oldukça yüksekte gerçekleşir. Duraksızın süren ötüşte uçuş dalgalıdır. Üreme ötüşü sırasında bir çok kuşun sesi taklit edilir.

Otururken:

–        kısa ama kalın gagalıdır,

–        zaman zaman küçük bir tepe kafa bölgesinde gözükse de asla tepeli toygar kadar tepesi yoktur,

–        Sürmesi ve boğazındaki kolyesi orman toygarı kadar açık renkli ve belirgin değildir.

Karışan türler:

Boğmaklı toygar:

–        uçarken kanat altı koy renklidir,

–        boğmaklar belirgin ve iricenedir,

–        uçuş sesleri oldukça farklıdır,

–        her zaman daha iri ve kaba görünür

Küçük  boğmaklı toygar:

–        boğmaklı için geçerli olan tüm maddeler küçük boğmaklı için de geçerlidir,

–        kanat arkasında ve kuyruk dış tüylarinde beyaz yoktur. Bunun yerine kuyruk tüylerinin uçları açık renklidir.

Orman toygarı:

–        kuyruğu oldukça kısadır,

–        yüz hatları daha kontrastlı ve belirgindir. Beyaz sürme ve kolye ayırt edici özelliklerdir.

–        Uçarken yarasa gibidir.

–        Kanatlarında siyah – beyaz bir bölge vardır.

Bozkır toygarı:

–        kanat arkasında ve kuyruk kenarlarında beyaz yoktur,

–        göğsü noktasız ve hemen hemen tamamen düzdür.

Çorak toygarı:

–        oldukça küçük ve ince yapılıdır,

–        kanat arkasında ve kuyruk kenarında beyazları yoktur.

Orman toygarı Lullula arborea

Genel: 15 cm. iç ve güney doğu anadoluda uygun habitatın olmadığı bölgeler dışında tüm yurtta ürer. Üremek için orman kenarlarını ya da açık ağaçlıklı bölgeleri tercih eder.

Uçarken:

–        kuyruğu oldukça kısadır,

–        uçarken yarasa gibi görünür,

–        Kanatlarında siyah – beyaz bir bölge vardır,

–        Kuyruk kşelerinde beyaz bölgeler bulunur,

–        Üreme ötüşü havada ya da ağaç tepesinde olabilir. Sesi inişli çıkışlıdır ve genelde lu-lu-lu, fi-luu fi-luu ve benzeri kelimelerden oluşur ve ses sona doğru düşer.

Otururken:

–        yüz hatları daha kontrastlı ve belirgindir. Beyaz sürme ve kolye ayırt edici özelliklerdir,

–        kanattaki siyah beyaz bölge belirgindir.

Karışan türler:

Tarlakuşu:

–        kanat arka tarafında ve kuyruk kenarlarında beyaz bantlar vardır,

–        yüzünde belirgin hatlar yoktur (orman toygarının sürme ve kolyesi),

–        orman toygarına göre daha büyüktür ve kuyruğu daha uzundur.

 

Tepeli toygar Galerida cristata

Genel: 16 – 18 cm. insanlara yakın bölgelerde ve yol kenarlarında görülür. Hemenhemen tüm yurtta ürer. Üreme habitatı olarak açık ve fazla bitki bulunmayan alanları tercih eder.

Uçarken:

–        kısa kanatlı olmasından dlayı kanat çırpışı yumuşak ve kelebek gibi görünür,

–        yol kenarlarında beslenirken araba yaklaştığında önce yola arkasını döner ve araba yaklaştığında da uzaklaşarak diğer toygarların göstermediği tedbirli davranışı gösterir.

–        Uçarken çıkardığı ses oldukça kendine hastır.

–        Üreme uçuşu yerde ya da havada çıkarılır. Geveze ve devamlı şikayet eden küçük bir çocuk havası vardır.

Otururken:

–        belirgin tepesi onu diğer tüm toygarlardan ayırır.

–        Hızlı yürüyüşü ayırt edicidir.

Karışan türler:

– en belirgin ve ayrımı en kolay toygardır.

 

Bozkır toygarı Calandrella brachydactyla

Genel: B: 14 cm, KA:

Genelde 1000m’nin altında kalan kurak, zaman zaman ya da dalgalı kısa vejatasyonla örtülü alanları üreme için seçer. Yaz göçmenidir. Karadeniz bölgesi dışında her yerde yaygındır. Batı yoğunluğu doğuya göre daha fazladır.

Uçarken:

–        uçuşta belirgin bir renklenme ya da leke görülmez,

–        uçuş ötüşü iki heceli ve genelde isketegiller tarzındadır,

–        üreme ötüşü genelde havada gerçekleşir ve toygarlar arsında en kolay olanıdır: 5 – 10 hecelik ötüşlerin arasında boşlular vardır. Oysa diğer toygarlar durmadan daha uzun süreli öterler. Ötüşü diğer toygarlara nazaran daha az taklit içerir.

Otururken:

–        diğer toygarlara göre daha açık renklidir,

–        yüzünde geniş bir sürme vardır,

–        göğsünde diğer toygarlarda bulunan noktalar ve çizgiler çok daha azdır,

–        gagası daha çok isketegilleri andırır (ucu ince),

–        tepesi tarçın renklidir,

–        küçük örtü tüyleri boz renklidir ve bu bölgede herhangi bir leke bulunmaz,

Karışan türler:

Çorak toygarı:

–        göğsündeki çizgilenme belirgindir,

–        üreme uçuşu daha karışıktır ve bozkırın gibi düzenli aralar yoktur.

Tarlakuşu:

–        daha iricene ve yuvarlakçanadır,

–        kanat arka bölümü ve kuyruk kenarları beyazdır,

–        göğsünde belirgin çizgilenmeler vardır.

 

Çorak toygarı Calandrella rufescens

Genel:  B: 13 – 14 cm, KA:

Bozkır toygarına göre daha açık alanları tercih eder. Düz, kuru, killi ya da tuzlu alanları sever. İki ayrı türü vardır (rufescens ve cheleensis) ve bazı kaynaklara göre bu alttürler ayrı türler olarak verilmiştir. Cheleensis alt türü iç anadoluda bulunurken diğeri doğu ve güne doğu anadoluda ürer.

Uçarken:

–        uçarken bozkır toygarı gibi, belirgin bir lekesi yoktur. Bundan dolayı ayırımı bu iki türün uçarkenki ayırımı zordur,

–        üreme ötüşü karışık ve süreklidir. Zaman zaman taklitler içerir.

Otururken:

–        oldukça küçük ve ince yapılıdır,

–        göğsünde düzgün çizgilenme vardır,

–        gagası bozkıra göre daha küt ve kalındır,

–        gri tonda ve cansız renklidir,

Karışan türler:

Bozkır toygarı:

–        göğsünde çizgilenme yoktur,

–        ötüşü kesik kesik ve düzenlidir,

–        suratında belirgin bir sürme vardır,

–        küçük örtü tüylerinin oluşturduğu bölge herhangi bir leke içermez ve belirgindir.

Tarlakuşu:

–        daha iri ve yuvarlakçanadır,

–        kanat arkası ve kuyruk kenarlarında beyaz bantlar vardır.

Boğmaklı toygar Melanocorypha calandra

Genel: B: 18 – 19 cm, KA: cm

Genelde kurak alanlarda bulunan tarlaları üremek için tercih eder. Batı ve orta anadoluda oldukça yoğun olarak ürerken doğuda daha çok geniş vadi ve ovalarda bulunur. Kışın büyük gruplar oluştururlar. Yerli bir türdür.

Uçarken:

–        kanat altı siyah renktedir,

–        kanat arkasında ve kuyruk kenarlarında tarlakuşu gibi beyaz bir bant vardır,

–        oldukça büyüktür,

–        kanat yapısı bir yırtıcıyı andırabilir; özellikle üreme dönemi ötüş sonrası yere konarken kerkenez tarzı kanat çırpabilir,

–        kanat uçları yuvarlaktır.

Otururken:

–        boyudaki boğmaklar türün diğer türlerden ayrımını sağlar (küçük boğmaklı dışında),

–        oldukça büyüktür,

–        gaga oldukça iri ve kalındır,

–        kanatların yana doğru (yavru kuşlar gibi) tutarken görülebilir.

Karışan türler:

Küçük boğmaklı toygar:

–        türlerin ayrımı küçük boğmaklı toygarda belirtilmiştir.

Tarlakuşu:

–        alttan görüldüğünde açık renklidir,

–        boğmakları yoktur, göğsü çizgilidir,

–        kışın ortak gruplar yaptıklarında uçuş ayrımlarına dikkat etmekte fayda vardır.

 

Küçük boğmaklı toygar Melanocorypha bimaculata

Genel: B: 17 cm, KA: cm

Genelde taşlık ve tarım için kullanılmayan arazilerde, vejetasyonu az olan eğimlerde ürer. Doğuda tarım alanlarını da kullanır. Yaz göçmenidir. Kıyı bölgelerinde ve ülkemizin batı bölgelerinde bulunmaz.

Uçarken:

–        kanat altı koyu renklidir,

–        kuyruk tüylerinin uçları açık renklidir ve bundan  dolayı kuyruğun ucunda bir bant göze çarpar (kaya serçesi     ile bu yönden benzeşir),

–        üreme ötüşü havadayken çıkarılır. Sesinin boğmaklıdan ayrılması oldukça güçtür,

–        kanat uçları sivridir (boğmaklı yuvarlak),

Otururken:

–        suratında oldukça belirgin lekeler vardır,

–        sürmesi oldukça belirgindir,

–        boynundaki boğmaklar boğmaklı toygar kadar büyük değildir.

Karışan türler:

Boğmaklı toygar:

–        kanat arkasında ve kuyruk kenarlarında beyaz tüyler vardır,

–        kuyruk ucunda açık renk bant yoktur,

–        kuyruk küçük boğmaklıdan daha uzundur,

–        suratında küçük boğmaklınınki kadar kontrast ve belirgin lekeler yoktur.

Kulaklı toygar Eromophila alpestris

Genel: B: 15 – 17 cm, KA:  cm

Genelde alpin çayırlıklarda, 1900 – 4000 m. arasındaki taşlık dağ eteklerinde ürer. Dağılımları daağların dağılımı ile doğru orantılıdır.

Uçarken:

–        sırtı ve kanat üstü kahverengidir,

–        kuyruğun merkezinde yer alan tüyler sırtı gibi kahverengi iken daha dışta yer alan tüyler koyu renklidir,

–        uçarken karakteristik ve çok ince bir ses çıkarır,

–        üreme ötüşü oldukça zayıf ve tiz seslidir.

Otururken:

–        üreme döneminde kulağa benzer tüyleri ve suratındaki sarı renklerle birlikte siyah bölgelerin oluşturduğu kontrast ile hiçbir türe benzemez,

–        bacakları diğer toygarlardan farklı olarak siyahtır,

–        göğsü diğer toygarlar gibi çizgili değildir.

Karışan türler:

–        toygarlardan oldukça farklı karakterleri olan kulaklı toygar uyun şartlarda görüldüğünde başka türlerle karıştırılamayacak bir türdür.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s